Gelir gider hesabı nasıl yapılır?

Gelir gider hesabı, belirli bir dönemde (genellikle bir ay ya da bir yıl) elde edilen tüm gelirlerin toplamından yapılan tüm harcamaların toplamının çıkarılmasıyla yapılır. Sonuç pozitifse kâr (kişisel bütçede birikim), negatifse zarar (bütçe açığı) vardır: Net Sonuç = Toplam Gelir − Toplam Gider.

Sonucu yorumlamak için net tutarı gelire oranlamak işe yarar. İşletmelerde bu orana net kâr marjı, kişisel bütçede ise tasarruf oranı denir: Oran = Net Sonuç ÷ Toplam Gelir × 100. Örneğin aylık 45.000 TL gelirin ve 38.000 TL giderin varsa 7.000 TL artıdasın, tasarruf oranın da yaklaşık %15,6'dır.

Örnek: aylık kişisel bütçe

İşletmeler için kâr zarar hesabı

Esnaf ve küçük işletmelerde gelir tarafına satış ve hizmet gelirleri, gider tarafına ise mal veya hammadde maliyeti, personel ücretleri, SGK primleri, kira, faturalar, muhasebe ve reklam gibi kalemler yazılır. Bu araçla bulduğun sonuç, vergi öncesi basit bir kâr tahminidir. Resmi kâr hesabında amortisman, KDV'nin gelir-gider dışında tutulması, peşin ödenen vergiler ve dönemsellik gibi muhasebe kuralları da hesaba katılır; bu nedenle beyanname için mali müşavirinin hesabını esas almalısın.

Bütçeyi dengelemek için ipuçları

Giderlerini sabit (kira, aidat, abonelikler, kredi taksitleri) ve değişken (market, yeme-içme, eğlence, alışveriş) olarak ayırmak, kısılabilecek kalemleri görmeyi kolaylaştırır. Gider dağılımında en büyük çubuk genellikle en büyük tasarruf fırsatını gösterir. Kişisel bütçede sık kullanılan bir yaklaşım, gelirin yaklaşık yarısını zorunlu ihtiyaçlara, bir kısmını isteğe bağlı harcamalara ve en az %10–20'sini birikime ayırmaktır. Yüksek enflasyon dönemlerinde hesabı her ay güncellemek, fiyat artışlarının bütçeni nasıl etkilediğini erkenden fark etmeni sağlar.